Wat is een kogelkraan?
Een kogelkraan, ook wel kogelafsluiter of bolkraan genoemd, is een veelgebruikte afsluiter voor het openen, sluiten of omschakelen van de stroming van water, lucht of andere vloeistoffen in technische installaties. De afsluiter bestaat uit een behuizing met daarin een kogel waarin een doorlaatopening is aangebracht. Door de kogel 90 graden te draaien, wordt de doorstroming geopend of afgesloten.
Kogelkranen zijn verkrijgbaar als 2-weg- en 3-weguitvoering. Een belangrijk voordeel van dit type afsluiter is de uitstekende afsluitende werking. In gesloten stand wordt de kogel tegen afdichtingen van kunststof gedrukt, waardoor een hoge mate van lekdichtheid wordt bereikt.
Afhankelijk van de toepassing kunnen kogelkranen worden vervaardigd uit verschillende materialen, zoals:
- Messing
- Roestvast staal (RVS)
- Gietijzer
- PVC
- Andere speciale legeringen
Hierdoor zijn ze geschikt voor uiteenlopende toepassingen in onder andere HVAC-installaties, utiliteitsbouw, industrie en waterbehandeling.
Handmatige en gemotoriseerde bediening
Kogelkranen kunnen zowel handmatig als automatisch worden bediend.
Handmatige bediening
Bij handmatige bediening wordt de kraan voorzien van:
- Een hendel
- Een vlindergreep
Hiermee kan de gebruiker de kraan eenvoudig openen of sluiten.
Gemotoriseerde bediening
Voor automatische regeling kan een kogelkraan worden uitgerust met een elektrische of pneumatische aandrijving. De aandrijving roteert de kogel om de gewenste stand in te nemen.
In tegenstelling tot een regelafsluiter, die een lineaire beweging maakt, werkt een kogelkraan met een roterende beweging van 90 graden. Hierdoor reageren kogelkranen snel en zijn ze onderhoudsarm.
Vormen van de kogel
Afhankelijk van de gewenste functie kan de kogel voorzien zijn van verschillende doorlaatvormen.
L-boring
Een kogel met een L-boring wordt gebruikt om één ingang afwisselend met één van twee uitgangen te verbinden. Dit type wordt vaak toegepast voor omschakelfuncties.
T-boring
Een kogel met een T-boring maakt het mogelijk meerdere aansluitingen met elkaar te verbinden of stromen te mengen en verdelen. Hierdoor is dit type bijzonder geschikt voor complexe hydraulische schakelingen.
Regelcurve
Voor HVAC-toepassingen zijn er speciale kogelkranen met een regelcurve. Deze zijn ontworpen om niet alleen te schakelen, maar ook om het debiet nauwkeurig te regelen. Ze worden veel toegepast in verwarmings- en koelinstallaties.
Toepassingen van 3-wegkogelkranen
3-wegkogelkranen worden veel gebruikt voor het omschakelen tussen verschillende circuits. Een veelvoorkomend voorbeeld is een installatie waarbij een afnemer kan worden gevoed vanuit:
- Een warmwatercircuit
- Een koudwatercircuit
Door de stand van de kogel te wijzigen, wordt automatisch het gewenste circuit geselecteerd.
Voordelen van kogelkranen
- Hoge lekdichtheid
- Snelle opening en sluiting
- Lange levensduur
- Lage onderhoudsbehoefte
- Compacte bouwvorm
- Geschikt voor handmatige én automatische bediening
- Verkrijgbaar in diverse materialen en uitvoeringen
Samenvatting
Een kogelkraan is een robuuste en betrouwbare afsluiter die gebruikmaakt van een draaibare kogel om vloeistof- of luchtstromen te openen, sluiten of omschakelen. Dankzij de hoge lekdichtheid, eenvoudige bediening en brede toepasbaarheid is de kogelkraan een van de meest gebruikte afsluiters binnen HVAC-, utiliteits- en industriële installaties.